Bydgoska Spółdzielnia Mieszkaniowa jest najstarszą spółdzielnią tego typu w regionie i jedną z najstarszych w kraju. Jej dzieje sięgają czasów zaboru pruskiego.
15 czerwca 1890 roku powstała w Bydgoszczy spółdzielnia pod nazwą „Beamten-Wohnungsverein" eingetragen Genossenschaft mit beschränkter Haftung. Wśród członków dominowali Niemcy, Polaków - poza nielicznymi wyjątkami - nie przyjmowano.
W gestii Spółdzielni znajdowało się 55 domów z 290 mieszkaniami. Mocą traktatu wersalskiego z 1919 roku ziemie będące dotychczas pod zarządem pruskim miały zostać zwrócone Polsce. Aby nie dopuścić do likwidacji Spółdzielni przez niemiecki zarząd, grupa bydgoszczan podjęła inicjatywę przejęcia Spółdzielni w trybie tzw. przymusowej administracji.
Mimo niebezpieczeństw (trzeba bowiem było dostarczyć stosowny memoriał do Poznania przez tereny objęte walkami Powstania Wielkopolskiego) dzięki odwadze Teofila Gackowskiego przdsięwzięcie zakończyło się powodzeniem.
Spółdzielnia przekazana została pod zarząd polski przez Urząd Osadniczy w Poznaniu w styczniu 1920 roku. Pierwszym administratorem został Czesław Turowski.
Status przymusowej administracji zniesiono w czerwcu 1925 roku, a Spółdzielnia została na nowo zarejestrowana pod nazwą Towarzystwo Mieszkaniowe Spółdzielnia z ograniczoną odpowiedzialnością w Bydgoszczy. Trwała repolonizacja Spółdzielni, przyjmowano nowych członków. Jednocześnie przystąpiono do intensywnych prac remontowych. Realizację ambitnych planów inwestycyjnych, mających na celu budowę nowych domów, uniemożliwił wybuch II wojny światowej. W latach okupacji domami Spółdzielni zarządzały władze niemieckie. Wielu spółdzielców wykwaterowano na rzecz Niemców, podupadły remonty i prace konserwacyjne. Wielu działaczy spółdzielczych zamordowano. Były to trudne lata.
W marcu 1945 roku przystąpiono do reaktywowania Towarzystwa Mieszkaniowego, a w lipcu tegoż roku podjęto decyzję o reaktywowaniu Spółdzielni. 29 grudnia 1949 roku nadano jej nową nazwę - Bydgoska Spółdzielnia Mieszkaniowa.
Po 1956 roku rozpoczęto realizację dalekosiężnych planów inwestycyjnych opracowanych jeszcze przed wojną. W latach 60 domy BSM powstawały w całym mieście. Rozpoczęto budowę nowego osiedla - Błonie. Z początkiem lat 70 rozpoczęto inwestycje na osiedlach Wzgórze Wolności i Szwederowo. Intensywna działalność inwestycyjna trwała do końca lat 80. W tym okresie oddano do użytku wiele domów mieszkalnych, lokali użytkowych i garaży. Zmiana realiów gospodarczych kraju po 1990 roku zmniejszyła znacznie liczbę spółdzielczych inwestycji. W latach 1990-2000 Bydgoska Spółdzielnia Mieszkaniowa oddała do użytku tylko 685 mieszkań. Na koniec września 2005 roku zasoby BSM obejmowały 245 budynków z 14.686 mieszkaniami o łącznej powierzchni 698.125 m2, 297 lokali użytkowych o pow. 30.798 m2 oraz 505 garaży o pow. 8.070 m2. Najważniejszym zadaniem, jakie stawia sobie dziś Spółdzielnia, jest prawidłowa eksploatacja zasobów i poprawa warunków mieszkaniowych przy możliwie najniższych kosztach. Największe nakłady przeznacza się obecnie na modernizację instalacji c-o i termoizolację budynków. I choć czas wielkich inwestycji jest już dziś tylko historią, spółdzielczy działacze nie tracą nadziei, że jeszcze niejeden dom powstanie z inicjatywy BSM.
Bydgoska Spółdzielnia Mieszkaniowa od pierwszych lat powojennych prowadzi bogatą działalność kulturalną i społeczno-wychowawczą. Początki były skromne. Jednakże potrzeby społeczne rosły, toteż rozpoczęto budowę placówek kulturalno-oświatowych, które z powodzeniem działają do dziś. Bogata działalność tych placówek sprawiła, że osiadla Bydgoskiej Spółdzielni zasłynęły z oryginalnych imprez, by wspomnieć choćby „Jesień z samowarem" [ocenioną jako najciekawszą inicjatywę kulturalną miasta organizowaną cyklicznie w klubie „Orion"], czy „Arkę Poezji" - unikatowego w skali kraju cyklu twórczych spotkań poetyckich. Wielkim powodzeniem cieszą się ogólnomiejskie imprezy plenerowe (Urodziny Osiedla, Dni Osiedla). Bogata oferta imprez placówek kulturalno-oświatowych BSM adresowana jest do wszystkich - od dzieci po osoby starsze, a dzięki przychylności spółdzielczych działaczy może być realizowana i rozwijana. Swoje powstanie, bogatą historię i obecny kształt zawdzięcza Spółdzielnia szeregowi oddanych działaczy, którzy krzewili idee spółdzielczości przez całe swoje życie. Nie sposób ich wszystkich tu wymienić.
Na wspomnienie szczególne zasługuje osoba wielkiego patrioty i społecznika, Pana Teofila Gackowskiego, ojca BSM, który poświęcił całe swe życie idei Spółdzielczości służąc jej z wielką godnością i pokorą. W tym duchu wychował spore grono spółdzielców. Pozostała po nim wierna pamięć Bydgoszczan, pamięć o człowieku, który poświęcił swemu miastu siły i całą energię społecznika.
W roku 2000 Bydgoska Spółdzielnia Mieszkaniowa obchodziła jubileusz 110-lecia istnienia. Czas ten wykorzystany został jak tylko można było najlepiej. Dziś Spółdzielnia nadal wiedzie prym w Bydgoszczy zarówno pod względem zasobów, jak i działalności kulturalno-oświatowej. Jej członkowie mają nadzieję, że spółdzielcza idea wzajemnej pomocy przetrwa nawet najtrudniejsze chwile - ku pożytkowi miasta i jego mieszkańców.
Księga Polskiej Spółdzielczości - wydanie 2004 rok.
